Merhaba! Efl sayfasının bugünkü konusu 6284 sayılı Kanun erkekler için de uygulanabilir mi; gelin birlikte inceleyelim.
Görünmeyen Soruların Eşiğinde: Hukuk, İnsan ve “Kim Korunur?” Meselesi
Bir insan, adaletin yalnızca yazılı kurallardan ibaret olmadığını ne zaman fark eder? Bir başkası için “koruma” mekanizması işletildiğinde, o mekanizmanın dışında kalanların varlığı hangi etik boşlukları üretir? Epistemoloji bize “ne biliyoruz?”, ontoloji “neyi var sayıyoruz?”, etik ise “ne yapmalıyız?” sorularını hatırlatırken, hukuk bu üç alanın kesişiminde sessizce çalışır. Fakat bazen bir yasa maddesi, yalnızca koruduğu kişilerle değil, dışarıda bıraktıklarıyla da felsefi bir tartışmayı tetikler.
6284 sayılı Kanun üzerine konuşurken de mesele tam olarak buraya yerleşir: Koruma kimin için tasarlanmıştır ve bu tasarımın dışında kalanların deneyimi nasıl anlamlandırılır?
6284 Sayılı Kanun ve Ontolojik Çerçeve: “Kim” Vardır?
Ontoloji, varlığın ne olduğunu sorgular. Hukuk bağlamında bu soru şu hale dönüşür: “Hukuk hangi özneyi görünür kılar?”
6284 sayılı Kanun, Türkiye’de şiddet mağdurlarını korumaya yönelik bir düzenlemedir ve özellikle kadınlara yönelik şiddetle mücadelede merkezî bir rol oynar. Ancak metnin özünde yalnızca kadınlar değil, şiddet riski altındaki diğer bireyler de belirli koşullarda kapsama dahil edilebilir. Buna rağmen toplumsal algı çoğu zaman bu yasayı “kadınları koruyan yasa” olarak sabitler.
Bu noktada ontolojik bir gerilim doğar:
Hukuk “genel insan”ı mı varsayar?
Yoksa toplumsal güç ilişkilerinin ürettiği “özne kategorileri”ni mi?
Erkek mağduriyetinin görünmezliği, varlığın inkârı mıdır yoksa istatistiksel bir gölgede kalma hali mi?
Aristoteles’in “adalet eşitlerin eşit, eşit olmayanların farklı muamele görmesi” fikri burada yankılanır. Fakat bu ilke, modern toplumda “eşitsizliğin ölçütü kim tarafından belirlenir?” sorusuyla karşılaşır.
Epistemoloji: bilgi kuramı ve Görünürlük Sorunu
Epistemoloji, bilginin nasıl üretildiğini ve neyin “bilgi” sayıldığını inceler. Hukuk sosyolojisinde bu, çoğu zaman istatistik, rapor ve toplumsal görünürlük üzerinden işler.
Şu soru belirir: Erkeklerin şiddet mağduriyeti ne kadar “biliniyor”?
Foucault’nun iktidar- bilgi ilişkisi burada güçlü bir arka plan sunar. Ona göre bilgi, nötr bir alan değil; iktidar ilişkileri tarafından şekillendirilir. Eğer bir toplumsal alanda belirli mağduriyetler daha çok görünür hale getirilmişse, bu yalnızca sayısal bir durum değil, aynı zamanda söylemsel bir inşadır.
Bu bağlamda:
Kadına yönelik şiddet uzun yıllar boyunca görünmez kalmış bir gerçeklikti ve görünürlük kazanması politik bir kazanımdır.
Erkek mağduriyeti ise çoğu zaman “istisna” olarak kodlanır ve bu nedenle epistemik olarak geri planda kalır.
bilgi kuramı açısından bu durum, bilginin eksikliğinden çok seçilerek üretilmesiyle ilgilidir.
Platon’un mağara alegorisini hatırlamak yerinde olur: Gölgeleri gerçek sananlar yalnızca gölgeleri görür. Burada soru şudur: Hangi gölgeler aydınlatılır, hangileri karanlıkta bırakılır?
Etik Perspektif: etik İkilemler ve Adaletin Yüzleri
Etik, “doğru olan nedir?” sorusunu sabit bir cevapla değil, sürekli bir gerilimle yanıtlar.
6284 sayılı Kanun bağlamında etik ikilem şuradadır:
Bir yanda tarihsel olarak sistematik biçimde şiddete uğramış kadınların korunması gerekliliği vardır.
Diğer yanda cinsiyetten bağımsız bir insan hakları yaklaşımı, tüm mağdurların eşit korunmasını talep eder.
John Rawls’un “adalet olarak hakkaniyet” yaklaşımı burada kritik bir referans noktasıdır. Rawls, toplumun “cehalet perdesi” arkasından tasarlanmasını önerir: Kimin hangi konumda olacağını bilmeden adil bir sistem kurmak.
Bu perspektiften bakıldığında soru değişir:
Eğer kim olduğumuzu bilmeden bir yasa yazsaydık, 6284 nasıl bir form alırdı?
Koruma mekanizması cinsiyet temelli mi olurdu, yoksa risk temelli mi?
Kant’ın etik anlayışı ise insanı “amaç” olarak görür. Bu da her bireyin şiddetten korunma hakkını cinsiyet ayrımı olmaksızın düşünmeyi zorunlu kılar. Ancak pratikte etik, soyut ilkelerle somut toplumsal gerçeklik arasında sürekli bir gerilim yaşar.
Felsefi Karşılaştırmalar: Farklı Düşünürlerin Gözünden Koruma
Foucault: İktidarın Sessiz Haritaları
Foucault’ya göre hukuk, yalnızca koruma aracı değil aynı zamanda norm üretim mekanizmasıdır. 6284 gibi yasalar, hangi şiddetin “tanınabilir” olduğunu da belirler.
Rawls: Adaletin Perde Arkası
Rawls, eşit koruma ilkesine yaklaşır ancak toplumsal tarihsel eşitsizlikleri göz ardı etmez. Bu nedenle pozitif ayrımcılık benzeri mekanizmaları rasyonel bulur.
Butler: Kimliğin İnşası
Judith Butler açısından cinsiyet sabit bir öz değil, performatif bir inşadır. Bu durumda “erkek” ve “kadın” kategorileri bile hukuki korumanın sınırlarını tartışmalı hale getirir.
Arendt: Görünürlük ve Kamusal Alan
Hannah Arendt, kamusal alanda görünmeyen deneyimlerin politik olmadığını değil, bastırıldığını söyler. Erkek mağduriyetinin görünmezliği de bu bağlamda okunabilir.
Çağdaş Örnekler ve Toplumsal Gerilimler
Günümüzde farklı ülkelerde aile içi şiddet yasaları giderek “cinsiyetsiz koruma” modellerine evrilmektedir. Ancak bu dönüşüm her zaman sorunsuz değildir.
Bazı hukuk sistemlerinde erkek mağdurların başvuru mekanizmaları yetersizdir.
Toplumsal normlar, erkeklerin mağduriyetini ifade etmesini zorlaştırabilir.
Aynı zamanda kadınların tarihsel olarak yaşadığı şiddet oranları bu tartışmayı daha hassas hale getirir.
Bu noktada teorik modeller devreye girer:
“Risk temelli koruma modeli”: Mağduriyetin cinsiyet yerine risk düzeyine göre değerlendirilmesi.
“Toplumsal tarih modeli”: Geçmiş eşitsizlikleri dikkate alarak farklı koruma seviyeleri oluşturma.
“Evrensel hak modeli”: Her bireyin aynı hukuki koruma setine sahip olması.
Her model kendi içinde etik bir bedel taşır.
Ontolojik ve Epistemolojik Kesişim: Gerçeklik Kimin Gerçeği?
Burada yeniden ontoloji ve epistemoloji kesişir. Eğer bir erkek şiddete uğradığında sistem bunu “istisna” olarak görüyorsa, bu yalnızca bir bilgi eksikliği değildir; aynı zamanda varlık kategorisinin daraltılmasıdır.
Şu sorular kalır:
Bir acı, istatistiksel olarak düşükse daha az gerçek midir?
Görünmeyen deneyim, var olmaktan çıkar mı?
Hukuk, yalnızca görüneni mi düzenler?
Bu soruların kesin cevabı yoktur; çünkü felsefe tam da kesinliğin kırıldığı yerde başlar.
Efl ailesi olarak 6284 sayılı Kanun erkekler için de uygulanabilir mi konusunda faydalı bir kaynak oluşturduğumuza inanıyoruz.
Sonuç Yerine: Sessiz Bir Soru Katmanı
Bir yasa, yalnızca koruduklarıyla değil, sessiz bıraktıklarıyla da konuşur. 6284 sayılı düzenleme üzerine düşünmek, yalnızca hukuk metnini değil, insanın kendisini nasıl tanımladığını da sorgulamaktır.
Belki de asıl soru şudur: Koruma dediğimiz şey, herkesi kapsadığında mı daha adil olur, yoksa tarihsel eşitsizlikleri telafi ettiğinde mi?
Ve daha derin bir soru: Adalet, eşitliği sağlamak mı, yoksa eşitsizliği anlamlandırmak mıdır?